Lãi suất huy động cao, người vay vốn chịu hậu quả
....bmp)
Lãi suất đầu vào cao kéo lãi suất đầu ra cao. Khách hàng vay vốn luôn là người chịu hậu quả. Ảnh: minh họa
Thị trường tiền tệ đang chứng kiến hiện tượng lãi suất huy động VND đang nóng dần và có nguy cơ nóng hơn trong tháng cuối năm. Nguyên nhân chủ yếu là do các ngân hàng thương mại (NHTM) bị động thanh khoản. Lãi suất (LS) đầu vào cao kéo theo LS đầu ra cao. Khách hàng vay vốn luôn là người chịu hậu quả.
Lại một lần nữa người ta chứng kiến sự đồng thuận lãi suất tiền gửi của các thành viên hiệp hội Ngân hàng (VNBA) bị phá vỡ trong thời gian rất ngắn. Hiện nay, đỉnh lãi suất danh nghĩa là 13,6%, nhưng đỉnh thực của nó có thể đã trên 15%/năm. Các NHTM có mức lãi suất tiền gửi cao đa phần là các ngân hàng quy mô nhỏ hoặc có tỷ lệ cho vay trung, dài hạn/tổng dư nợ cho vay lớn.
Ngân hàng nhỏ, lãi suất cao
Nếu các ngân hàng cùng áp dụng một mức trần lãi suất tiền gửi (ví dụ như đối với VND hiện 12%/năm) thì người gửi tiền thường chọn các NHTM Nhà nước hoặc ngân hàng quy mô lớn để gửi vì họ tin tưởng năng lực chi trả và thích sự thuận tiện (mạng lưới rộng) của các ngân hàng này hơn.
Các ngân hàng quy mô nhỏ do không có lợi thế như vậy nên “vũ khí” cạnh tranh chính của họ là lãi suất cao. Một nguyên nhân không kém phần quan trọng nữa là một số ngân hàng nhỏ lại có tỷ lệ cho vay trung và dài hạn khá cao (có ngân hàng cuối năm 2008 trên 50%/tổng dư nợ cho vay). Tiền cho vay thì thường 3- 5 năm mới đến hạn thu hồi, trong khi đó tiền huy động thì lúc nào cũng có khoản đến hạn phải trả, khiến các ngân hàng phải nâng lãi suất để thu hút vốn, đảm bảo thanh khoản.
Do bị động thanh khoản
Từ năm 2008 đến nay, lãi suất kinh doanh trên thị trường tiền tệ thường bị can thiệp (yêu cầu của Chính phủ, quyết định hành chính, đề nghị đồng thuận…). Do không phản ánh đúng cung- cầu thị trường nên đường cong lãi suất huy động VND thường bị méo mó (hiện bị kéo thẳng ở nhiều ngân hàng với mức lãi suất 12%/năm áp dụng cho tất cả kỳ hạn từ 1 đến 60 tháng).
Bên cạnh đó, do nền kinh tế chưa ổn định, kỳ vọng lạm phát và lãi suất luôn cao nên khách hàng chỉ chọn gửi các kỳ hạn ngắn dưới 12 tháng, chủ yếu là 3 đến 6 tháng. Để thu hút vốn, nhiều ngân hàng còn cho phép khách hàng được rút tiền trước hạn vẫn hưởng lãi suất. Trên bản cân đối tài chính của các ngân hàng hiện nay nguồn vốn huy động phần lớn thực chất là tiền gửi ngắn hoặc không kỳ hạn. Tình trạng này khiến các ngân hàng luôn bị động thanh khoản và ở trong tư thế ăn đong vốn hàng ngày, hàng tuần. Thử hỏi trong tình thế này thì LS làm sao ổn định?
Đổ đầu khách hàng vay vốn
Lãi suất tiền gửi cao khiến những người gửi tiền có lợi hơn, nhất là khách hàng nhiều tiền (có cả một số doanh nghiệp). Tuy nhiên, lãi suất đầu vào cao kéo theo lãi suất đầu ra cao.
Thông thường các ngân hàng không thông báo lãi suất cho vay trên trang thông tin điện tử của mình, nhưng người ta có thể tính được mức bình quân hiện nay phải từ 15- 16,5%/năm (dựa trên mức chênh lệch đầu vào- ra của một ngân hàng thường từ 2,5- 3,5%). Một số món vay tiêu dùng còn cao hơn (17- 18%/năm).
Một nỗi khổ khác của khách hàng vay vốn hiện nay là không biết mình sẽ còn phải chịu lãi suất vay cao đến đâu trong tháng kế tiếp vì trong hợp đồng tín dụng hiện nay nhiều NHTM ghi rõ lãi suất sẽ điều chỉnh 1 lần/tháng tùy mặt bằng LS của hệ thống (trước đây là 6 tháng/lần hoặc tùy theo sự thay đổi mức lãi suất cơ bản của NHNN).
Một nhân viên tín dụng của chi nhánh NHTM Nhà nước nói: “Lãi suất cao thì lại đổ vào đầu khách hàng thôi. Khi đã cần tiền đến ngân hàng thì lãi suất cao cũng phải vay. Vay được là mừng rồi vì tìm đâu ra ngoài xã hội hàng tỷ đồng mà vay? Nếu có phải chấp nhận lãi suất rất cao hoặc chi hoa hồng đến 10%/tổng món vay chịu sao nổi”.
(Theo baodautu.vn)